Менавіта гэты боль адзываўся ў сэрцах жыхароў аграгарадка Тонеж 6 студзеня… У гэты дзень традыцыйна ля мемарыяльнага комплексу «Спаленым» сабраліся нераўнадушныя жыхары вескі, работнікі бальніцы, лясніцтва, школы.
Вядучыя мерапрыемства, культарганізатар філіяла Тонежскага СДК Валянціна Кротава і ляснічы Тонежскага лясніцтва Вадзім Гаўрылавец, вярнулі прысутных мерапрыемства ў той зімовы дзень 43–га, калі:
Уварваўся ў веску
Карны атрад,
Каб правесці
Па-свойму
Калядны абрад…
Старшыня сельскага Савета Кацярына Барысенка адзначыла:
— Трагедыя ў Тонежы — гэта страшная старонка ў гісторыі нашага раена. Памятаць пра яе — значыць не дапусціць паўтарэння падобных зверстваў у будучыні. Памяць аб ахвярах трагедыі будзе жыць у сэрцах вяскоўцаў і напамінаць пра каштоўнасць міру і чалавечага жыцця…
Старшыня Тонежскай ветэранскай арганізацыі Тамара Прыбалавец са слязамі на вачах нагадала пра адзіную сведку — Бараўскую Таццяну Андрэеўну, якая страціла ў той дзень чацвярых дзяцей і якая кожны дзень, да апошняга дня свайго жыцця, прыходзіла на месца трагедыі:
Тут толькі адну
Песню-плач паўтарала:
Бо іншых жанчына
З таго дня не знала.
… Усе пытала вайну:
«За што дзетак забрала?…
І для чаго ей, зладзейка,
Жыцце даравала…»
Потым было ўскладанне кветак… Гук метранома… Калакольны звон… Літургія па бязвінных ахвярах фашызму са словамі протаіерэя Іаана Палына, якія кранулі не толькі душу, але і сэрцы прысутных.
Мерапрыемства скончылася словамі вядучых:
Тут без слез хвалявання
Нельга стаяць…
Людзі! Не дайце
Зноў такой
Бядзе стаць!
Беражыце жыцце
І мір на планеце,
Каб войн больш
Не зналі
Ні маці, ні дзеці!..
Каб ніколі-ніколі
Не плакалі маці
Над нарытай вайной
Магілай дзіцяці!..
І каб не чуўся ніколі
Сірот голас і плач!..
Каб мірны народ
Не губіў кат-палач!
Выказваю вялікі дзякуй Кацярыне Барысенка і дырэктару філіяла Тонежскага СДК Тамары Прыбалавец за праведзенае мерапрыемства, за нашу агульную памяць.
Валянціна Сакалоўская.
